تبلیغات
نوحه - اهمیت مدیریت از دیدگاه امام علی (ع)
جمعه 5 شهریور 1389  08:00 ق.ظ
توسط:

امیر المومنین علی (ع) مدیریت را محور و قطب می دانند، تمام مسایل را در جامعه اسلامی بر محور مدیر و مدیریت خلاصه می كنند و می فرمایند: «تدبیر و مدیریت خود سرمایه اندك را افزون می كند، اما ...

منبع:
http://tirbar.ir

منبع:
http://tirbar.ir

منبع:
http://tirbar.ir

مدیریت و تدبیر سوء و ضعیف سرمایه انبوه را نیز نابود و زائل می سازد.»

امام علی (ع) در جای دیگر می فرمایند: «رجعت و سیر قهقرایی چهار علت عمده دارد كه مهمترین آن سوء مدیریت است.»

وظایف عام مدیریت اسلامی از دیدگاه امام علی (ع)

1- ایمان و تقوا

یك مدیر در درجه نخست باید همانند هر انسان دیگر ایمان و تقوا داشته باشد. مدیر مومن، مطیع فرامین الهی است و می داند كه اگر در جریان كارها شرایط سخت و دشواری برایش پیش آید و یا زمینه كارها بسیار آماده باشد و امور به سهولت در برابرش پدیدار گردد، در هر دو حالت روحیه خود را نباخته و خود را در مسیر اجرای فرامین الهی می بیند و با وقار و اطمینان خاطر كار را ادامه می دهد. توصیه امیرالمومنین علی (ع) به مالك اشتر در این خصوص شنیدنی است؛ «ای مالك، مالك نفس خویش باش و آن را به دست هوی مسپار، نفس خویش را با ترك خواهش ها بكش و به هنگام سركشی، عنانش را بكش كه نفس پیوسته به بدی فرمان می دهد جز آنكه خدای رحم كند و در اجابت نفس در نارواها بخل بورزد و بدان كه همانا بخل ورزیدن نسبت به نفس، مراعات انصاف است در آنچه كه برای آن خوشایند یا ناخوشایند است.

2- اعتصام و اعتماد به خدا و نصرت الهی

اعتصام و اعتماد به خدا و نصرت الهی یكی از ابزارهای معنوی است كه یك مدیر اسلامی می تواند برای انجام وظیفه خطیر مدیریت از آن استفاده كند تا از انجام كارها خسته و افسرده و مایوس نشود و سختی های بزرگ او را متزلزل نسازد. امام علی (ع) در این خصوص می فرماید: «كسی كه بر خدا توكل كند، ناهمواری ها و سختی ها بر او هموار و دستیابی به ابزار و امكانات رسیدن به هدف برای او آسان می شود.»

3- رعایت عدالت و انصاف

رعایت و برقراری عدالت یكی از مهمترین وظایف یك مدیر اسلامی است؛ عدالت مبنای همه حركت های صحیح مدیریت است كه در اثر وجود عدالت همه چیز در جای خود قرار می گیرد و هر كس كارش را به درستی انجام می دهد. مراعات بی طرفی بر مدیر واجب است و باید صرفنظر از اینكه یكی از دو طرف دوست صمیمی یا خویشاوند نزدیك اوست و اگر حق را به او ندهد ممكن است از وی رنجیده شود باید به دقت بررسی كند كه حق به جانب كدام است. امیرالمومنین علی (ع) در خصوص این وظیفه مدیریتی می فرمایند: «كسی كه عادل باشد، دستور و حكمش نافذ خواهد بود.»

4- پرهیز از غرور و خودپسندی

یكی از بیماری های مهلك مدیریت، گرفتار عجب و خودپسندی شدن و اینكه به محض منصوب شدن به مدیریت، خود را بالاتر از دیگران ببیند و به افراد به دیده حقارت بنگرد و به همین دلیل تماس خود را با مردم قطع كرده و از آنان دوری گزیند.

مدیری كه دچار خودپسندی می شود از جستجوی مرحله بهتری برای كار خود و بالا بردن سطح آن باز می ایستد و هم از دیدن و پذیرفتن نوع بهتری از كار مورد نظر باز می ماند و نیروی كمال گرای عقل خویش را فرو می نهد.

حضرت علی (ع) در نامه خویش به مالك اشتر می فرمایند: «اگر قدرت و مقامی كه به دستت رسیده برایت خودپسندی و عجب آورده و كبریا و عظمتی برای خود پنداشتی، ملك خدای را بالای سرت بنگر، بیندیش كه قدرت هایی كه تو در حق خود نداری او درباره تو دارد… كه خدا هر جباری را ذلیل گرداند و هر گونه فخرفروشی را زبون سازد.»

5- پرهیز از استبداد و دیكتاتوری

خطرناك ترین روحیه ای كه مدیر در اثر ابتلاء به خودپسندی و تكبر پیدا می كند روحیه دیكتاتوری و استبداد اوست. در چنین حالتی مدیر همه معیارهای حق و منطق و ملاك عدل و اخلاق را زیا پا می گذارد و برای كسب قدرت بیشتر و اعمال آن به هر عمل نادرست و ظالمانه ای دست می زند.

وظیفه مدیر ایجاد شرایطی است كه افراد، داوطلبانه و آگاهانه از دستورات و قوانین پیروی كنند. زیرا انسان در برابر هر گونه ظلم و زور به طور آشكار یا پنهان، مقاومت می كند. زورگویی و استبداد از نشانه های ناتوانی است و به تعبیری آنجا كه منطق نباشد، از زور استفاده می شود.

امام علی (ع) می فرمایند:« مبادا بگویی، من نیرومندم، امر می كنم و دستوراتم اجرا می شود، زیرا این روش موجب فساد فكر، تضعیف دین و نزدیك شدن به انحراف است.»

امیرالمومنین علی (ع) شخص مدیر را به توجه دائم به اینكه او خود زیردست رده های بالاتر از خود است و مدیران بالاتر از او نیز در قلمرو فرمانروایی و حاكمیت الهی قرار دارند، دعوت می كند و به مالك می فرمایند: «پس هر آینه تو بالاتر از آنهایی و ولی امر تو بالاتر از توست و خدا بالاتر از كسی است كه تو را به مدیریت و فرماندهی و فرمانروایی گمارده است.»

و باز در جایی دیگر حضرت می فرمایند: «تواضع آدمی را بالا می برد و تكبر انسان را كوچك و پست می كند.»

6- دوری از دنیاپرستی و طمع

یك مدیر اسلامی باید مراقبت كند تا مال و مقام او را شیفته دنیا نسازد و او را از توجه به آینده و روز مرگ باز دارد و باعث انحراف و تباهی وی گردد. امام علی (ع) در مورد دنیاپرستی می فرمایند: «محبت دنیا عقل را فاسد می كند و گوش را از شنیدن مطالب حكیمانه ناشنوا می سازد.»

و از سخنان گهربار آن امام علی (ع) در مورد طمع همین بس كه حضرت می فرمایند: «آنكه طمع را شعار خود گرداند خود را كوچك نمایاند.»

7- صبر و شكیبایی

اهمیت صبر در مدیریت زمانی روشن می گردد كه بدانیم صبر واسطه اصلی در تحقق اهداف، به ویژه در رسیدن به هدفهای بزرگ است و این سنت قطعی الهی است كه بدون آن پیامبران هم نمی توانند اهداف مدیریتی خود را محقق سازند. پس یك مدیر اسلامی برای موفقیت در اهدافش بیش از هر چیز باید به زیور صبور آراسته باشد. امام علی (ع) در اهمیت صبر و شكیبایی در كارها می فرمایند:« نقش صبر در كارها همچون نقش سر در بدن است. همان طور كه با جدا شدن سر از بدن، بدن فاسد می شود وقتی صبر را از كارها جدا كنیم كارها تباه می شود.»

و در جایی دیگر حضرت می فرمایند: «شكیبا، پیروزی را از دست نمی دهد هر چند زمان درازی چشم به راه بماند.»

8- تواضع و حلم

یكی از ابزارهای مدیریت تواضع و حلم است؛ با توجه به اینكه مدیر می خواهد به واسطه انسانها كاری را انجام دهد، باید بتواند در برابر رفتارهای گوناگون آنان واكنش مناسبی داشته باشد و با حلم و تواضع، رفتارها و گفتارهای نامطلوب آنان را (در حد متعارف) تحمل نماید. البته این رفتار زمانی مناسب است كه مسایل شخصی مدیر مطرح باشد ولی اگر در ارتباط با وظایف سازمانی و مصالح جمعی باشد، وظیفه مدیر برخورد قاطعانه خواهد بود نه گذشت و بخشایش.

اهمیت حلم و سعه صدر به حدی است كه امام علی (ع) آن را ابزار كار مدیر می دانند می فرمایند: «ابزار مدیریت، سعه صدر است.»

9- گشاده رویی

یكی از ارزشهای اخلاقی در نظام اسلامی، این است كه مدیر اسلامی با خوشرویی با مردم برخورد نماید و بخاطر كاری كه برای آنها انجام می دهد بر آنها منتی نداشته باشد. طبیعی است كه مدیر یك سازمان در هر شرایطی قادر به حل كلیه مشكلات مراجعین نیست ولی می تواند با گشاده رویی با آنان روبرو شود و به سخنانشان توجه كند تا بدین وسیله از آلام و دردهای آنان بكاهد و خوشی از خود به یادگار گذارد. امیرالمومنین علی (ع) به مالك می فرمایند: «برای رعیت بالت را فرود آور و پهلویت را برایشان هموار دار و با آنان گشاده رو باش.»

10- امانت داری

مسند مدیریت، امانتی است كه به كارگزار سپرده می شود و او باید به نحو احسن از آن نگهداری كند و آن را بعد از خود به اهلش بسپارد. امام علی (ع) در نامه ای كه به فرماندار خود در آذربایجان به نام اشعث بن قیس می نویسند، می فرمایند: «پست و مقامی كه به دست تو افتاده برای تو طعمه نیست بلكه امانتی در گردن تو است و خواسته اند كه تو نگهبان باشی برای كسی كه از تو بالاتر است.…»

11- ساده زیستی

یكی از مواردی كه اسلام همواره به آن سفارش فرموده است، ساده زیستی مدیران جامعه است. امام علی (ع) نیز مدیران اسلامی را به ساده زیستی توصیه می فرمایند: «خداوند بر پیشوایان دادگر واجب نمود خود را با مردم ناتوان برابر نهند تا فقیر را به هیجان و طغیان در نیاورد.»

12- خدمت عاشقانه و توجه به محرومین

پس از پذیرش هر مسئولیتی مدیر باید تمام حسابگری های نفسانی را به كناری نهد و با تمام وجود خود را وقف انجام وظیفه نماید و بر خلاف كسانی كه تصور می كنند، مدیریت یعنی دست از كار كشیدن و تنها نظاره گر بودن، و لذا آن را مقدمه تن پروری و راحت طلبی می پندارند، مدیر اسلامی باید در راه انجام مسئولیت خطیری كه بر عهده گرفته همه هستی اش را در طبق اخلاص بگذارد. مدیر اسلامی باید بیشتر عشق و محبت خویش را متوجه مردم و محرومینی نماید كه بدون هیچ توقعی بار مشكلات جامعه را به دوش می كشند و پایه های نظام اسلامی برا دوش آنان استوار است و در هنگام هجوم دشمنان ایثارگرانه جان خود را نثار می كنند. امام علی (ع) در فرمان خویش به مالك اشتر می فرمایند: «مهر و محبت و احسان به رعیت را در دل بپرور، (تو كه در لباس چوپانی) برای آنها درنده شكاری نباش كه خوردن آنها را غنیمت دانی، آنها دو گروه بیش نیستند: یا با تو برادرند در دین یا در خلقت با تو برابرند.»
و باز در جایی دیگر می فرمایند: «اگر مدیر نیت پاك داشته و مردم از او آسوده خاطر باشند، تمامی اوقات روزش برای خدا صرف می شود و عبادت به شمار می آید.»

13- پیشگامی در كارها و تسریع در امور مردم

از جمله كارهایی كه مدیر باید در آن پیشگام باشد، سرعت عمل در كار مردم و برطرف كردن مشكلات آنهاست. این امر علاوه برای اینكه موجب موفقیت و پیشرفت كارهای مدیر شده و از انباشته شدن امور جلوگیری می نماید، بلكه باعث جلوگیری از دلسرد شدن و نارضایتی و ناامیدی مردم نیز می شود. امام علی (ع) به مالك این گونه سفارش می كنند: «از وظایف اختصاصی تو زمامدار و والی این است كه نیازمندیهای مردم را در همان روز كه به اطلاعت می رسد مرتفع سازی.»

14- حافظ بیت المال بودن

یكی از مهمترین وظایف مدیر اسلامی این است كه حافظ بیت المال مسلمین باشد. امام علی (ع) در این باره می فرمایند: «بخشش زمامداران از خزانه مسلمین ستم و فساد است.»

15- وفای به عهد

یكی دیگر از وظایف و ویژگی های مهم مدیر وفای به عهد است. امام در منشور خود به مالك می فرمایند: «اگر دشمن در پیكار و كشاكش جنگ پیشنهاد صلحی پسندیده داد هرگز رد مكن… اگر مشكلی رخ داد كه ناچار شدی با دشمن صلح برقرار كنی یا عهد یا میثاقی ببندی باید به پیمان خود وفادار باشی، قرارداد را با كمال درستی محترم شماری و جانت را سپر پیمان سازی.»

16- متین و ساده سخن گفتن

یك مدیر اسلامی باید در هنگام سخن گفتن، آنچنان ساده، سالم و قابل فهم سخن بگوید كه در شنوندگان خستگی و ملال و نهایتاَ بی تفاوتی ایجاد نكند. باید از به كار به بردن اصطلاحات و كلمات و عبارات نامفهوم و پیچیده خودداری كند تا سنخنش به سادگی و به راحتی قابل فهم باشد. سخن وسیله ارتباط میان مدیر و كارشناس است. مدیر باید در فن خط و سخنوری تمرین نماید و فصیح صحبت كند. امام علی (ع) در این زمینه می فرمایند: «چه بسا كلامی كه تاثیرش از تیرهای بران افزونتر است.»

17- جلوگیری از رواج تملق و عیب جویی و سخن چینی

یك مدیر اسلامی باید به گونه ای عمل كند كه افراد ناباب، زمینه ایجاد اغتشاش در روابط را بدست نیاورند و موجبات ناراحتی‏، نگرانی، سوءظن و بی اعتمادی بین افراد را بوجود نیاورند. زمانی كه مدیر به خودپسندی مبتلا می شود، عده ای برای خوشامد وی به تملق گویی می پردازند كه رواج این امر محیط سازمان را مسموم و ناامن می سازد. امام علی (ع) در این مورد می فرمایند: «پرهیز كن از خودپسندی و تكیه بر چیزی كه تو را به خودپسندی وادارد و از این كه دوست بداری مردم تو را بستایند، زیرا این حالت از مهمترین فرصت های شیطان است تا نیكی نیكوكاران را از بین ببرد. شیطان انسان را به ستایش دوستی و خودپسندی وامی دارد تا كار نیكی كه انسان انجام داده، بی اثر شود.»

18- تثبیت رویه دیگران

یك مدیر اسلامی باید به این اصل اعتقاد و ایمان داشته باشد كه بزرگانی كه قبل از وی در آن پست بوده اند انتصابهایی را انجام داده اند كه صحیح است، دستورالعملهایی را داده اند كه به رشد سازمان كمك می كند، بنابراین یك مدیر اسلامی نباید به صرف رفتن مدیران قبلی و جایگزین شدن خود به جای آنان، كلیه امور را تغییر دهد و در تمامی انتصابات، دستورالعملها، سازماندهی ها و … تجدیدنظر نماید چرا كه ممكن است برخی از این انتصابها و دستورالعملها به جا‏، دقیق، صحیح و مبتنی بر بررسی علمی انجام شده باشد و در هم ریختن آنها موجب كندی یا توقف كار سازمان گردد. امام علی (ع) در نامه ای به مالك اشتر می نویسد: «آداب و رسوم شایسته ای را كه بزرگان نخستین بكار بسته اند و مایه همبستگی و اصلاح حال رعیت بوده درهم مشكن و نیز رویه جدیدی را كه به چیزی از آن روشها آسیب می رسانند وضع منما، زیرا در غیر این صورت پاداش از آن كسی است كه آن رویه ها را برقرار كرده و مسئولیتش بر عهده توست، به خاطر اینكه آنها را نقض كرده ای.»

منبع : کارافرینی

اموزش کسب و کار - اموزش کسب درامد

اموزش کار افرینی


  • آخرین ویرایش:-
نظرات()   
   
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
آخرین پست ها